ÁSPRESTAKALL
Ásprestakall er í Reykjavíkurprófastsdæmi vestra og afmarkast af Holtavegi, Suðurlandsbraut, Reykjavegi, Sundlaugavegi og Dalbraut.
Ássöfnuður var stofnaður á fundi í Laugarásbíói 22. september árið 1963 og á þeim fundi var fyrsta sóknarnefndin kjörin. Samkvæmt skráðum heimildum voru helstu rökin fyrir stofnun Ásprestakalls þau að innan marka þess voru þá búsettir 4000 íbúar og fjölmennt elliheimili Hrafnista var risið og stækkun þess fyrirhuguð. Einnig var ráðgert að reisa fleiri íbúðir og þjónustustofnanir fyrir aldraða í sókninni. Auk þess var stórt sjúkrahús, Kleppsspítali í prestakallinu. Eðlilegt þótti að tengja brýna prestsþjónustu á þessum stofnunum hóflega stórri sókn, en sóknirnar beggja vegna sóknarmarkanna þóttu of fjölmennar til að bæta slíkri þjónustu á þær. Nú á síðustu árum hafa þær breytingar orðið að Hrafnista í Reykjavík hefur fengið heimilisprest og Kleppsspítali fellur undir verksvið sjúkrahússpresta. Hinsvegar hefur hjúkrunarheimilið Skjól bæst við þjónustu Áskirkju, ásamt þjónustuíbúðum aldraðra á Dalbraut 21-27 og Norðurbrún 1 einnig Fríðuhús, sem er dagvistun fyrir Alzheimersjúklinga. Íbúatala sóknarinnar hefur lítið breyst og telur nú liðlega 4100 íbúa.
Fyrstu árin voru guðsþjónustur safnaðarins í Laugarneskirkju og Laugarásbíói, en síðasta áratuginn fyrir vígslu Áskirkju voru guðsþjónusturnar í Norðurbrún 1.
Eftirtaldir sóknarprestar hafa þjónað Ásprestakalli:
Sr. Grímur Grímsson, frá 1964 til 1980.
Sr. Árni Bergur Sigurbjörnsson, frá 1980 til 2005.
Sr. Sigurður Jónsson, frá 2006.
Sr. Þórhildur Ólafs var settur sóknarprestur frá 2003 til 2006 í veikindaleyfi Sr. Árna Bergs og fyrst eftir andlát hans.
Sr. Karl V. Matthíasson, þjónaði sem prestur í hlutastarfi frá 2003 til 2006 með hléum.
Bygging Áskirkju
Sr. Grímur Grímsson, þáverandi sóknarprestur tók fyrstu skóflustunguna að grunni Áskirkju 16. september árið 1971.
Kirkjan er byggð eftir teikningu arkitektanna Helga Hjálmarssonar, Vilhjálms Hjálmarssonar og Haraldar V. Haraldssonar og hefur Haraldur annast alla hönnun hússins innan dyra og er öll sérsmíði innréttinga og ýmiss búnaðar hugverk hans.
Teiknistofan Óðinstorg annaðist verkfræðiþjónustu, en stofuna starfrækja Vífill Oddsson og Hilmar Knudsen ásamt arkitektunum Helga og Vilhjálmi Hjálmarssonum. Þess má einnig geta að Vífill Oddsson var lengst af formaður bygginganefndar Áskirkju.
Eftirtaldir iðnmeistarar stjórnuðu byggingu Áskirkju, Magnús K. Jónsson, húsasmíðameistari, fram yfir fokheldingu, eftir það Sigurður Kr. Árnason, trésmíðameistari, Hafsteinn Júlíusson, múrarameistari, Jónas Valdimarsson, pípulagningameistari, Magnús Lárusson, rafvirkjameistari, Sigurður Ingólfsson, málarameistari og Steinþór Eyþórsson, dúklagningameistari.
Vígsla Áskirkju
Biskup Íslands, herra Pétur Sigurgeirsson vígði Áskirkju, þriðja sunnudag í aðventu árið 1983, sem þá bar upp á 11. desember. Við athöfnina fluttu herra Pétur Sigurgeirsson, biskup og Þórður Kristjánsson, sóknarnefndarformaður bænir. Ritningarlestra lásu herra Pétur Sigurgeirsson, biskup, Sr. Árni Bergur Sigurbjörnsson, sóknarprestur Áskirkju, Helga Guðmundsdóttir, formaður Safnaðarfélags Ásprestakalls, Sr. Grímur Grímsson, frv. sóknarprestur, Sr. Ólafur Skúlason, vígslubiskup og Kristján Sigtryggsson, organisti Áskirkju. Herra Pétur Sigurgeirsson, biskup predikaði og Sr. Árni Bergur Sigurbjörnsson, sóknarprestur flutti ávarp. Kirkjukór Áskirkju söng undir stjórn Kristjáns Sigtryggssonar organista.Hljóðfæraleik önnuðust Guðrún Birgisdóttir á flautu, Gústaf Jóhannesson á orgel, Jón Sigurðsson á trompet, Lárus Sveinsson á trompet, Ragna Gunnarsdóttir á sello og Valur Pálsson á kontrabassa.
Helstu kirkjumunir og skrúði og altarisklæði.
Við og á altari
Stór trékross úr ljósu birki, smíðaður af Gamla kompaníinu.
Altarisstjakar, hannaðir af Rögnu Kristínu Jónsdóttur og smíðaðir af af Björgvini Svavarssyni.
Predikunarstóll, hannaður af Haraldi V. Haraldssyni, arkitekt.
Lesstóll á altari.
Tveir krystalvasar útskornir á altari.
Guðbrandsbiblía á borði úr ljósu beyki.
Sjöarmastjaki á borði úr ljósu beyki.
Lespúlt / lektari úr ljósri eik.
Fjórir hátíðarstólar með háu baki, grind úr ljósu beyki og rautt ullaráklæði.
Skírnarskál, smíðuð af Georg Jensen, eftir teikningu Gísla Kristjánssonar, undirstaða skálarinnar er hönnuð af Haraldi V. Haraldssyni, arkitekt.
Kaleikur, gerður af Einari Esrasyni.
Kaleikur, gerður af Pétri Tryggva Hjálmarssyni.
50 Sérbikarar, framleiddir í Danmörku.
Hjónin Unnur Ólafsdóttir, kirkjulistakona og Óli M. Ísaksson sem bjuggu á Dyngjuvegi 4, voru miklir velunnarar Áskirkju og eru ófáir þeir gripir sem þau hjón hafa gefið kirkjunni. Fundarherbergi kirkjunnar ber gjöfum þeirra hjóna fagurt vitni. Sem dæmi um hugverk og handavinnu Unnar sem nú eru í eigu Áskirkju má nefna:
Altarisklæði og forklæði á predikunarstól, hannað af Unni Ólafsdóttur og unnið af Ásdísi Jakobsdóttur.
Altarismynd, krossfesting Krists, notuð á Föstudaginn langa, eftir Unni Ólafsdóttur.
Höklar, hvítur, grænn, fjólublár og svartur, ásamt meðfylgjandi stólum, hannað af Unni Ólafsdóttur og unnið af Ásdísi Jakobsdóttur.
Hökull, rauður, hannaður og baldíraður af Unni Ólafsdóttur.
Altaristafla / helgimynd, byggð á 42. Davíðssálmi, "Eins og hindin, sem þráir vatnslindir, þráir sál mín þig, ó Guð" , eftir Unni Ólafsdóttur.
Altaristafla / helgimynd, Fangamark Krists, eftir Unni Ólafsdóttur
Helgimynd, Kristur og postularnir, hver með sitt tákn, eftir Unni Ólafsdóttur.
Vegleg gjöf til Áskirkju
Þriðjudaginn 25. janúar 2011 tóku Sr.Sigurður Jónsson, sóknarprestur og Birgir Arnar, sóknarnefndarformaður á móti veglegri gjöf til Áskirkju, skv. eftirfarandi gjafabréfi.
GJAFABRÉF
Í dag höfum við börn Ólafíu Ásbjarnardóttur (f: 1937, d: 2009) fært Áskirkju til gjafar handunnið skilrúm, sem Unnur Ólafsdóttir, kirkjulistarkona, föðursystir Ólafíu vann. Talið er að listaverk þetta sé útskriftarverk Unnar sem móðir okkar eignaðist eftir andlát hennar.
Er það ósk okkar að Áskirkja varðveiti þetta verk Unnar um ókomna tíð, en Unnur og eiginmaður hennar, Óli M. Ísaksson voru miklir velunnarar kirkjunnar.
Undir gjafabréfið rita börn Ólafíu Ásbjarnardóttur:
Ásbjörn Björnsson, Ásta Friðrika Björnsdóttir, Guðmundur Karl Björnsson, Gunnlaugur Rafn Björnsson og Ólafur Björn Björnsson.
Listaverk Unnar
Gefendum eru færðar hugheilar þakkir fyrir þessa veglegu gjöf, sem mun verða Áskirkju mikil prýði.
Listaverkinu hefur verið valinn staður í bænaherbergi kirkjunnar, en þar eru fleiri munir sem þau hjón Unnur Ólafsdóttir og Óli M. Ísaksson hafa gefið Áskirkju.
Coventry gluggarnir í Áskirkju.
Í fordyri Áskirkju gefur að líta vegg með helgimyndum, sem aðskilur fordyrið frá safnaðarheimili kirkjunnar. Myndir þessar eru úr dómkirkju heilags Mikjáls í borginni Coventry á Englandi og eru líklega frá seinni hluta 19. aldar, Í umræddum vegg eru fjórar myndir, þar sem gefur að líta postulana Pétur, Pál, Tómas og Júdas. Auk þeirra er ein mynd í fundarherbergi kirkjunnar og sýnir sú mynd þegar Kristur reisir dóttur Jaírusar upp frá dauðum (Mark. 5:39). Sú mynd er talin vera ein af þeim sem helgaðar eru minningu Adelaide ekkjudrottningar (1792-1849), ekkju Vilhjálms IV Englandskonungs.
Skýringin á hérvist þessara mynda er sú að tvíburabræðurnir Helgi H. og Kristján Zoega ráku forn- og listmunaverslun í Aðalstræti í Reykjavík. Helgi hafði margvísleg viðskiptatengsl við fyrirtæki á Englandi. Árið 1942 eða 1943 er hann í viðskiptaferð í London, þegar hann rekst á myndir þessar á listmunauppboði. Þar var honum tjáð að þetta væri það eina heillega sem bjargast hafði úr dómkirkjunni þegar Þjóðverjar gerðu loftárás á borgina Coventry aðfaranótt 15. nóvember 1940. Síðar kom þó í ljós að umræddir gluggar höfðu verði teknir niður áður en til loftárása kom og fluttir út í sveit. Helgi ákvað að kaupa rúðurnar, ásamt öðrum fornmunum. Myndirnar flutti hann til Íslands og þær keyptu síðan hjónin Unnur Ólafsdóttir, kirkjulistarkona og Óli M. Ísaksson. Safnaðarfélag Áskirkju keypti hluta myndanna. Unnur lést árið 1983 og ári síðar afhenti Óli M. Ísaksson Áskirkju að gjöf myndirnar, ásamt fleiri listmunum.
Heimild: Grein eftir Karl Smára Hreinsson í Lesbók Morgunblaðsin 23. apríl 2005.
Saga sem tengist gerð altaristöflu Áskirkju.
Altaristaflan vinstra megin í kirkjuskipi Áskirkju er byggð á 42. Davíðssálmi "Eins og hindin, sem þráir vatnslindir, þráir sál mín þig, ó Guð.
Eins og fram kemur hér að framan er altaristafla þessi gerð af Unni Ólafsdóttur, kirkjulistakonu og er gjöf Unnar og eiginmanns hennar Óla M. Ísakssonar til Áskirkju.
Hér kemur sagan:
Þegar kapella Háskóla Íslands var tilbúin undir tréverk hélt Unnur Ólafsdóttir sýningu þar á listaverkum sínum, sem flest tengdust kirkjulistvefnaði. Meðal sýningargripa var altaristaflan.
Mæðgurnar Ingigerður Einarsdóttir og dóttir hennar Sigríður Helgadóttir, sem er heimildarmaður sögu þessarar, sóttu sýninguna og tóku Unni tali og sagði hún þeim eftirfarandi sögu.
Þegar Unnur var að ljúka við gerð myndarinnar sem var með sætum fyrir 42 steina umhverfis krossinn í myndinni ( tilvísun til 42 Davíðssálms) hugleiddi hún mikið hvers konar steina hún ætti að nota til að prýða myndina sem best. Ekki komst hún að endanlegri niðurstöðu, þótt hún hallaðist helst að gimsteinum.
Um það leyti kom í heimsókn til hennar Guðmundur Einarsson frá Miðdal og barst gerð myndarinnar og skreyting hennar í tal. Kom þá í ljós að þá, fyrir allmörgum árum fann Guðmundur mjög sérstæða steina í Glerhallavík og ætlaði hann að nota þá til að skreyta skartgripaskrín fyrir konu sína Lydíu. Fór hann með umrædda steina til gullsmiðs í því skyni. En áður en af smíði skrínsins varð andaðist gullsmiðurinn og steinarnir voru því ekki notaðir. Kvaðst Guðmundur reiðubúinn að gefa Unni steina þessa ef henni litist á þá. Þegar nánar var að gáð kom í ljós að steinarnir voru 42 að tölu og prýða þeir nú krossinn í altaristöflunni, fagurlega slípaðir.
Skráð 13. október 2005 af Hafþóri Jónssyni, kirkjuverði, skv. frásögn Sigríðar Helgadóttur.
